Kennisbank

Vleesbomen, medisch myomen genoemd, zijn goedaardige knobbels die ontstaan uit spierweefsel en bindweefsel van de baarmoeder. Ze kunnen heel klein blijven, maar ook groter worden. Een vrouw kan één myoom hebben of meerdere.

Myomen kunnen op verschillende plaatsen zitten: aan de buitenzijde van de baarmoeder (subsereus), in de spierwand (intramuraal), onder het slijmvlies richting de baarmoederholte (submuceus) of grotendeels/volledig in de baarmoederholte (intracavitair). De plaats van een myoom kan veel invloed hebben op de klachten.

Myomen zijn geen kanker. De kans dat een kwaadaardige tumor als een myoom wordt beschouwd is zeer klein. Heb je klachten of verandert je situatie, bespreek dit altijd met je huisarts of gynaecoloog.

Myomen komen veel voor. Schattingen verschillen afhankelijk van de onderzochte groep en de manier waarop myomen worden opgespoord. Veel vrouwen merken niets van een myoom en weten daarom niet dat zij er één hebben. De frequentie neemt toe tijdens de vruchtbare levensfase.

Onderzoek en patiëntinformatie laten ook zien dat myomen vaker voorkomen bij vrouwen van Afrikaanse afkomst. Hoe vaak myomen precies voorkomen verschilt per populatie en onderzoeksmethode.

Amsterdam UMC noemt 1 op de 4 vrouwen; Thuisarts vermeldt dat bijna de helft van de vrouwen jonger dan 50 een vleesboom heeft. Dit verschil illustreert waarom context belangrijk is.

Waarom de ene vrouw myomen krijgt en de andere niet, is niet volledig bekend. Hormonen, met name oestrogeen en progesteron, spelen een rol bij de groei. Ook genetische aanleg lijkt mee te spelen.

Myomen komen vooral voor tijdens de vruchtbare levensfase. Tijdens een zwangerschap kunnen myomen door hormonale veranderingen groeien. Na een zwangerschap kunnen ze weer kleiner worden. Na de overgang worden myomen meestal kleiner doordat de hoeveelheid vrouwelijke hormonen afneemt.

Een myoom ontstaat niet doordat je iets 'verkeerd' hebt gegeten of gedaan. Er is geen bewezen dieet, supplement of natuurlijke behandeling waarmee myomen gegarandeerd verdwijnen.

Veel myomen geven geen klachten en worden toevallig ontdekt. Als er wel klachten zijn, hangen die onder andere samen met de plaats, grootte en het aantal myomen.

• hevige of langdurige menstruaties, soms met stolsels;
• menstruatiepijn;
• bloedarmoede door langdurig veel bloedverlies, met bijvoorbeeld vermoeidheid of kortademigheid;
• een zwaar of drukkend gevoel in de onderbuik;
• pijn in de onderbuik of lage rug;
• vaker moeten plassen of druk op de blaas;
• soms pijn bij het vrijen;
• in sommige situaties problemen rond vruchtbaarheid of zwangerschap.

Niet iedere klacht bij iemand met myomen wordt automatisch door de myomen veroorzaakt. Bespreek aanhoudende, ernstige of veranderende klachten met een arts.

Myomen kunnen hevig menstrueel bloedverlies en menstruatiepijn veroorzaken. Vooral myomen die in of richting de baarmoederholte groeien kunnen bloedingsklachten geven. Langdurig veel bloedverlies kan leiden tot bloedarmoede en mogelijk ijzertekort.

Neem contact op met je huisarts als je menstruatie zo hevig is dat deze je dagelijks leven belemmert, je vaak doorlekt, grote hoeveelheden bloed verliest, je je opvallend moe of kortademig voelt of je je zorgen maakt over het bloedverlies.

Myomen worden soms toevallig ontdekt. Bij klachten of een vermoeden van myomen kan een arts gynaecologisch onderzoek doen. Meestal wordt een vaginale echo gebruikt om te beoordelen of er myomen zijn en waar en hoe groot ze zijn.

Afhankelijk van de situatie kan aanvullend onderzoek nodig zijn, bijvoorbeeld een echo waarbij vloeistof of gel in de baarmoederholte wordt ingebracht, een hysteroscopie of een MRI-scan. Bij hevig bloedverlies kan bloedonderzoek worden gedaan om onder andere te kijken naar bloedarmoede.

Welke onderzoeken nodig zijn verschilt per persoon. Een arts kan uitleggen waarom een bepaald onderzoek in jouw situatie wordt geadviseerd.

Myomen zonder klachten hoeven meestal niet behandeld te worden. Bij klachten zijn er verschillende mogelijkheden. Welke behandeling passend is, hangt onder andere af van je klachten, het aantal myomen, de plaats en grootte, je leeftijd, eerdere behandelingen en een eventuele kinderwens.

Behandeling kan gericht zijn op het verminderen van bloedverlies of pijn, het tijdelijk beïnvloeden van de groei van myomen, het verwijderen van één of meerdere myomen of – in bepaalde situaties – het verwijderen van de baarmoeder.

Medicijnen

Bij hevig menstrueel bloedverlies of pijn kunnen onder andere ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID's), tranexaminezuur en hormonale behandelingen worden besproken. Sommige hormonale medicijnen, zoals GnRH-agonisten, kunnen de hormoonproductie tijdelijk sterk onderdrukken en worden bijvoorbeeld gebruikt als tijdelijke behandeling of voorbereiding op een operatie. Niet ieder middel is voor iedereen geschikt.

Operaties met behoud van de baarmoeder

Afhankelijk van de ligging kunnen myomen via een hysteroscopie door de vagina en baarmoederhals worden verwijderd. Myomen in de wand of aan de buitenzijde kunnen in geschikte situaties via een kijkoperatie of via een buiksnede worden verwijderd. Het verwijderen van myomen met behoud van de baarmoeder wordt myomectomie of myoomenucleatie genoemd.

Embolisatie

Bij uteriene arterie-embolisatie sluit een interventieradioloog via een katheter kleine bloedvaten naar de myomen af. Daardoor krijgen de myomen minder bloedtoevoer en kunnen ze krimpen. Of embolisatie passend is, hangt af van de persoonlijke situatie en eventuele kinderwens.

Baarmoederverwijdering

Een hysterectomie is een operatie waarbij de baarmoeder wordt verwijderd. Dit is een definitieve behandeling voor klachten die vanuit de baarmoeder/myomen komen, maar betekent ook dat een zwangerschap daarna niet meer mogelijk is. Een hysterectomie is niet automatisch nodig bij myomen; de behandelkeuze hoort samen met de patiënt te worden besproken.

Nieuwe/gespecialiseerde behandelingen

Er wordt onderzoek gedaan naar nieuwe en minder invasieve behandelingen. Amsterdam UMC onderzoekt bijvoorbeeld MR-HIFU, waarbij gefocusseerde geluidsgolven onder MRI-begeleiding het myoom van buitenaf verhitten. Deze behandeling is niet voor iedereen geschikt en is volgens Amsterdam UMC momenteel alleen beschikbaar binnen wetenschappelijk onderzoek en wordt niet standaard vergoed.

Bespreek met je gynaecoloog welke behandelopties in jouw situatie beschikbaar en passend zijn. Vraag naar voordelen, nadelen, risico's, alternatieven en wat een behandeling betekent voor een eventuele kinderwens.

De meeste myomen veroorzaken geen problemen bij het zwanger worden of tijdens een zwangerschap. Bij sommige vrouwen kunnen myomen de vruchtbaarheid of het verloop van een zwangerschap beïnvloeden. Vooral de ligging van het myoom is hierbij belangrijk; myomen die de baarmoederholte vervormen kunnen bijvoorbeeld een rol spelen.

Heb je een kinderwens en myomen? Bespreek dan met je gynaecoloog waar de myomen zitten, of zij de baarmoederholte beïnvloeden en wat een eventuele behandeling kan betekenen voor vruchtbaarheid, zwangerschap en bevalling.

Klachten zoals hevig bloedverlies, pijn, vermoeidheid en bloedarmoede kunnen invloed hebben op werk, studie, sociale activiteiten en kwaliteit van leven. Hoe groot die impact is verschilt per vrouw.

Als klachten je werk beïnvloeden, kan het helpen om te bespreken welke praktische aanpassingen nodig zijn. Bij medische vragen kun je terecht bij je behandelaar; voor vragen over gezondheid en werk kan in Nederland ook de bedrijfsarts een rol spelen.

Na de overgang worden myomen meestal kleiner doordat de hoeveelheid oestrogeen en progesteron afneemt. Dat betekent niet dat iedere vrouw na de overgang direct klachtenvrij is. Sommige hormoonbehandelingen voor overgangsklachten kunnen invloed hebben op myomen.

Krijg je na de overgang vaginaal bloedverlies, laat dit altijd medisch beoordelen. Bespreek ook met je arts wat hormoontherapie in jouw persoonlijke situatie betekent.

Leven met myomen kan lichamelijk én emotioneel belastend zijn. Het kan helpen om je klachten en menstruaties bij te houden, vragen voor afspraken vooraf op te schrijven en iemand mee te nemen naar een belangrijk gesprek.

• Vraag waar je myomen precies zitten, hoeveel het er zijn en hoe groot ze zijn.
• Vraag welke klachten mogelijk door de myomen worden veroorzaakt en welke andere oorzaken moeten worden uitgesloten.
• Bespreek alle redelijke behandelopties, inclusief afwachten wanneer dat veilig is.
• Vraag naar voor- en nadelen, risico's, hersteltijd en kans op terugkeer of nieuwe myomen.
• Bespreek je kinderwens expliciet als die voor jou belangrijk is.
• Vraag om uitleg in begrijpelijke taal en overweeg een second opinion als je behoefte hebt aan een andere beoordeling.

Je mag kritisch zijn en vragen stellen. Goede gezamenlijke besluitvorming betekent dat medische kennis én jouw voorkeuren, waarden en toekomstwensen worden meegenomen.

Na een behandeling waarbij alleen myomen worden verwijderd, kunnen later nieuwe myomen ontstaan of kunnen achtergebleven kleine myomen groeien. Hoe groot die kans voor een individuele vrouw is, hangt af van meerdere factoren. Een baarmoederverwijdering voorkomt dat er opnieuw myomen in de baarmoeder ontstaan.

Terugkeer betekent niet dat je iets verkeerd hebt gedaan. Bespreek nieuwe of terugkerende klachten met je arts.